(Ilustracija: Bečejski mozaik / AI)Predstojeći vanredni parlamentarni izbori još jednom postavljaju pitanje pristupačnosti birališta i ostvarivanja prava glasa za najranjivije kategorije stanovništva.
Iako član 57 Zakona o izboru narodnih poslanika predviđa da se biračko mesto određuje tako da bude pristupačno i omogući građanima da glasaju bez teškoća, opština Bečej nije učinila mnogo po tom pitanju. Od ukupno 38 biračkih mesta na teritoriji bečejske opštine, brojna i dalje nisu prilagođena osobama u kolicima koje žele da iskoriste pravo glasa na biralištu, umesto da glasaju od kuće.
Glasanje van biračkog mesta
Zakon o izboru narodnih poslanika garantuje ostvarivanje biračkog prava svima, te i građanima koji zbog teške bolesti, starosti ili invaliditeta ne mogu da dođu na biračko mesto, kao i onima koji nisu u mogućnosti da sami popune glasački listić (ne znaju da pišu, imaju zdravstvene poteškoće).
Građanin koji iz navedenih razloga ne može na biralište, ima mogućnost da glasa od kuće — na području koje obuhvata njegovo biračko mesto.
Uslov je da o tome obavesti lokalnu izbornu komisiju najranije 72 časa pre dana glasanja, a najkasnije do 11 časova na sam dan izbora. Isti rok, do 11 časova na dan glasanja, važi i ukoliko se prijava podnosi direktno biračkom odboru.
Lokalna izborna komisija do otvaranja biračkih mesta na svojoj veb-prezentaciji objavljuje ukupan broj birača sa njenog područja koji su je do dana glasanja obavestili da žele da glasaju van biračkog mesta.
Birački odbor određuje svoja tri člana (poverenici biračkog odbora), koji su imenovani na predlog različitih ovlašćenih predlagača, da odu kod birača koji glasa van biračkog mesta, utvrde njegov identitet, izvrše proveru UV-lampom i predaju mu potvrdu o izbornom pravu za glasanje van biračkog mesta.
Kada birač potpiše potvrdu o izbornom pravu, predaje je poverenicima biračkog odbora, koji mu nakon toga sprejom obeležavaju kažiprst desne ruke (odnosno drugi odgovarajući prst) i uručuju glasački listić, zbirnu izbornu listu i poseban koverat u koji će staviti popunjeni glasački listić.
Potom poverenici biračkog odbora upoznaju birača sa načinom glasanja i napuštaju prostoriju u kojoj se on nalazi. Pošto birač popuni glasački listić, stavlja ga u poseban koverat koji poverenici biračkog odbora pred njim pečate i, zajedno sa potvrdom o izbornom pravu za glasanje van biračkog mesta, stavljaju u službeni koverat.
Po povratku na biračko mesto, poverenici biračkog odbora predaju službeni koverat biračkom odboru. Odbor otvara koverat i proverava da li postoji potpisana potvrda o izbornom pravu. Ako potvrda postoji, odbor zaokružuje redni broj pod kojim je birač upisan u izvod iz biračkog spiska, na mestu za potpis stavlja napomenu da je birač glasao van biračkog mesta, a zatim otvara zapečaćeni koverat, vadi presavijeni glasački listić i tako presavijenog ga ubacuje u glasačku kutiju.
Ako u službenom kovertu nema potvrde o izbornom pravu ili ako ta potvrda nije potpisana, smatra se da birač nije glasao. U tom slučaju, poseban koverat sa glasačkim listićem se ne otvara, već se odlaže u vreću za izborni materijal zajedno sa neupotrebljenim glasačkim listićima.
Glasanje s pomagačem
Građanin kom je potreban pomagač prilikom glasanja – jer zbog nepismenosti, slabovidosti, invaliditeta ili drugog razloga ne može sam da popune glasački listić – ima pravo da glasa uz pomoć pomagača kog sam odredi, a koji će umesto njega i po njegovom nalogu popuniti glasački listić.
B.M.
