(Foto: Bečejski mozaik)Sistem za video nadzor saobraćaja i javnih površina u Bečeju, plaćen desetinama miliona dinara iz javnog budžeta, više od tri godine je nefunkcionalni opštinski „ukras“ na ulicama, dok su poreski obveznici opštine platili i dodatnih 5,1 milion dinara – na ime zatezne kamate zbog poreskog propusta lokalne administracije.
Ovo otkrivaju nalazi Državne revizorske institucije (DRI), koji pokazuju višestruke nivoe lošeg upravljanja, računovodstvenog haosa i propusta u opštini Bečej.
Nabavka vredna 75,5 miliona dinara: Kamere postavljene, posao „završen“
Priča počinje u februaru 2023. godine, kada je opština Bečej u otvorenom postupku javne nabavke zaključila ugovor sa beogradskom firmom „Macchina Security“ d.o.o. Predmet ugovora bio je uspostavljanje sistema bezbednosti: video nadzora za prepoznavanje registarskih tablica, sistema za merenje brzine vozila, monitoring centra i video nadzora na javnim površinama.
Prvobitna ugovorena vrednost od 56,77 miliona dinara bez PDV-a uvećana je aneksom 1 u septembru 2023. godine za dodatnih 6,14 miliona dinara bez PDV-a zbog povećanog obima radova. Ukupna nabavna vrednost opreme tako je dostigla 62,91 milion dinara bez PDV-a, odnosno 75,5 miliona dinara sa PDV-om – oko 640.000 evra – uz plaćanje u 36 jednakih mesečnih rata.
Opštinska komisija je u septembru 2023. godine potpisala zapisnik o primopredaji i konstatovala da je oprema isporučena i ugrađena na svim predviđenim lokacijama. Na papiru, Bečej je dobio sistem bezbednosti. U stvarnosti tek počinje finansijska i funkcionalna agonija.
Zaboravljeni PDV i paprena kamata od 42.000 evra
Dobavljač „Macchina Security“ je 6. oktobra 2023. godine ispostavio račun na ukupan iznos od 62,9 miliona dinara bez PDV-a. Na računu je u skladu sa Zakonom o PDV-u (član 10. stav 2. tačka 3) bilo naznačeno da se primenjuje sistem obrnutog obračunavanja – to znači da je opština Bečej, kao kupac i investitor, bila dužna da obračuna i uplati PDV u državni budžet.
Međutim, nadležne službe opštinske uprave Bečej učinile su neshvatljiv propust: PDV u iznosu od 12,58 miliona dinara nisu obračunale niti platile.
Umesto da evidentira ukupnu nabavnu vrednost opreme sa PDV-om, opštinsko računovodstvo je evidentiralo samo iznose plaćenih rata od dana isporuke do 31. decembra 2025. godine, bez PDV-a. Pored toga, svakoj pojedinačno plaćenoj rati bio je dodeljen poseban inventarski broj kao da je reč o posebnom osnovnom sredstvu u upotrebi (ukupno 24, odnosno 37 inventarskih brojeva), umesto da je evidentirana ukupna nabavna vrednost opreme sa svim pripadajućim troškovima.
PROČITAJTE JOŠ:
Knjigovodstveni haos trajao je – dok državni revizori tokom 2026. godine nisu pregledali spise opštine.
Suočena sa nalazima revizije, opština je 23. aprila 2026. godine konačno sačinila interni obračun PDV-a i uputila zahtev Poreskoj upravi za obračun kamate od septembra 2023. do aprila 2026. godine.
Izveštaj DRI pokazuje da je 29. aprila 2026. godine opština Bečej platila zaostali PDV od 12,58 miliona dinara. Istog dana je iz budžeta opštine plaćeno je i 5,1 milion dinara na ime zatezne kamate.
Tako je više od 5,1 milion dinara novca građana Bečeja „bačeno“ zbog toga što opštinska administracija 2023. godine nije obračunala porez.
Birokratsko vrzino kolo: Kamere čekaju
Dok su se milionske kamate gomilale zbog propusta, sistem video nadzora nije radio, jer opština do danas nije uspela da dogovori saradnju sa Ministarstvom unutrašnjih poslova (MUP) i Policijskom upravom Novi Sad.
Analiza revizorskih izveštaja otkriva neverovatan niz skretanja i lutanja Opštinskog veća lokalne samouprave, o čemu je Bečejski mozaik u više navrata izveštavao.
U decembru 2023. godine Opštinsko veće donosi zaključak da se zaključi ugovor da se sistem ustupi MUP-u na korišćenje bez naknade.
Četiri meseca kasnije, u aprilu 2024. godine Opštinsko veće stavlja van snage svoj prethodni zaključak iz decembra 2023. i odlučuje da se umesto ugovora sačini Predlog Sporazuma o poslovno-tehničkoj saradnji u 17 članova. Sporazum nikad nije potpisan.
PROČITAJTE I:
Dodatnih 18 meseci kasnijem, u oktobru 2025. godine, nakon što je Uprava saobraćajne policije MUP-a dala načelno odobrenje, Policijska stanica Bečej traži da se član 11 Sporazuma izmeni i da opština Bečej preuzme sve troškove održavanja i redovnog baždarenja merila brzine tokom korišćenja.
U novembru 2025. godine Opštinsko veće ponovo stavlja van snage svoj prethodni zaključak i usvaja novi predlog sporazuma.
Veliki brat i mala braća
Sistem za javni video nadzor spreman je za upotrebu još od septembra 2023. godine. Garantni rok za kvalitet izvedenih radova bio je minimalno dve godine i računao se od primopredaje – istekao je. Nije sasvim jasno da li garantni rok za ugrađenu opremu još na snazi, jer sistem nije pušten u rad. Problem je i to što sistem ima mogućnost prepoznavanja lica, ali je opština u odgovoru Bečejskom mozaiku iz avgusta 2023. godine demantovala da će se koristiti ta sporna opcija nadzora: „Platforma ima mogućnost korišćenja opcije prepoznavanja lica, ali kamere za prepoznavanje lica nisu bile predmet nabavke, već samo kamere za merenje brzine i opšti video nadzor – te se navedena opcija neće koristiti“.
Slučaj Bečeja uklapa se u obrazac koji je u julu 2023. godine rasvetlilo istraživanje Radija Slobodna Evropa u tekstu „Mali brat i velike sestre“, autorke Natalije Jovanović.
To istraživanje razotkriva mehanizam kojim su ulice i trgovi širom Srbije prekriveni sistemima za video nadzor.
Pod izgovorom brige o bezbednosti građana, kupljeno je više stotina kamera u preko četrdeset lokalnih samouprava, a iz lokalnih budžeta za te namene izdvojeno je oko 27 miliona evra.
Praksa masovnog postavljanja takozvanih pametnih kamera kineske proizvodnje u to vreme trajalo je već godinama, a bez usvojenog seta policijskih zakona koji bi precizno uredili upotrebu javnog video nadzora.
Nekoliko nacrta zakona povučeno je pod pritiskom javnosti, uključujući i tadašnji poslednji pokušaj krajem 2022. godine, piše u tekstu RSE.
„Kako je pokazalo RSE istraživanje, dok su oči javnosti bile uprte u Beograd, gradovi i varošice širom Srbije pokrivani su kamerama. Iz budžeta lokalnih samouprava uloženo je oko 27 miliona evra za kupovinu ove robe. Na trgovima i ulicama u više od 40 opština nalaze se sistemi video nadzora koji su, po pravilu, kroz proces javnih nabavki kupljeni od beogradske firme Macchina Security. Novinari RSE su po Zakonu o dostupnosti informacija prikupili detaljnu dokumentaciju o nabavkama koje su sprovedene u 10 od 42 grada i opština. Uzorak za istraživanje bila je analiza konkursne dokumentacije u kojoj je jasno navedeno da gradovi i opštine kupuju opremu koja ima mogućnost prepoznavanja lica. Najmanje 10 opština i gradova kupilo je sisteme javnog video nadzora sa mogućnošću prepoznavanja lica, od ukupno 42 mesta. Svi ovi gradovi i opštine sklopili su ugovore sa firmom Macchina Security tokom poslednjih pet godina“, navodilo se u tekstu RSE. Analiza konkursne dokumentacije za deset opština, obavljena u okviru istraživanja, pokazala je da su lokalne samouprave – među kojima su pored Bečeja i Subotica, Vršac, Zrenjanin, Valjevo, Prokuplje, Ruma, Osečina, Mionica i Ljubovija – kupovale identičnu platformu kineskog proizvođača Dahua pod nazivom „DSS PRO“, koja poseduje opciju prepoznavanja lica.
Svi navedeni gradovi ugovore su sklapali sa beogradskom firmom Macchina Security.
„Kako pokazuje dokumentacija, u velikom broju gradova i opština proces javne nabavke tekao je slično, a u 10 mesta koje su bile uzorak RSE, desila se ista stvar. U svim mestima kupljena je platforma kineskog proizvođača Dahua pod nazivom ’DSS PRO’ koja ima mogućnost prepoznavanja lica. Kako se koristi oprema, novinari RSE pitali su u više policijskih stanica u Subotici, Valjevu, Bečeju, Vršcu. Službenici lokalnih stanica nisu hteli da razgovaraju sa novinarima bez odobrenja. Svi su nas uputili na MUP Srbije. Na zahtev RSE za intervju ili pisana objašnjenja iz MUP-a stigao je odgovor da ’nisu u mogućnosti da izađu u susret našem zahtevu’. Bez odgovora su tako ostala, između ostalih, i pitanja koliko tačno mesta u Srbiji ima video nadzor, kako se on koristi i šta se dešava u stanicama policije“, pisao je RSE 2023. godine u tekstu „Mali brat i velike sestre“.
Uprkos zaključcima i izmenama, do okončanja postupka revizije 2026. godine, sporazum o poslovno-tehničkoj saradnji sa MUP-om nije potpisan.
U pisanom izjašnjenju lokalne samouprave 7. septembra 2026. godine konstatuje se da oprema za sistem bezbednosti saobraćaja nije stavljena u upotrebu i zbog toga se u poslovnim knjigama vodi isključivo kao „nefinansijska imovina u pripremi“ (u ukupnoj vrednosti od 76,51 milion dinara, sa PDV-om i stručnim nadzorom).
Revizori: Kršenje obaveze dobrog poslovanja
Državna revizorska institucija ocenila je mere koje je opština Bečej preduzela tokom 2026. godine za ispravljanje ove nepravilnosti kao delimično zadovoljavajuće. Iako je finansijska vrednost kasnije preneta sa opreme u upotrebi na imovinu u pripremi, opština je svu opremu u pomoćnoj knjizi podvela pod samo jedan inventarski broj (broj 4643), umesto da je raščlani prema specifikaciji, lokacijama i funkcionalnim celinama.
Konačni sud revizora je da je opština Bečej prekršila obaveze dobrog poslovanja.
Slučaj video-nadzora u Bečeju primer je proizvodnje dvostruke štete za zajednicu. Sa jedne strane, građani su oštećeni za 5,14 miliona dinara plaćenih kroz kaznenu kamatu Poreskoj upravi. Sa druge strane, investicija vredna preko 76 miliona dinara već je tri godine „mrtva“, bez ikakve koristi za bezbednost dece, pešaka i vozača na ulicama Bečeja.
K.D.F.
