Sanirana pešačko-biciklistička staza u Bačkom Gradištu: Nakon dve godine i „više sile“, popravka o trošku izvođača

Kako je pešačko-biciklistička staza u Bačkom Gradištu, izgrađena uoči izbora 2024. godine za 57,6 miliona dinara, propala za tri meseca? Nakon sporenja da li su za pukotine krivi traktori, suša ili glina, te procene da sanacija košta 14 miliona dinara – radovi su konačno izvedeni, a trošak je snosio izvođač.

Priča o pešačko-biciklističkoj stazi dužine 1.350 metara, koja povezuje Bačko Gradište i Biserno ostrvo, već dve godine svedoči o predizbornim radovima, oprečnim objašnjenjima za nastala oštećenja i prebacivanju krivice na „višu silu“. Meštani koji su godinama tražili njenu izgradnju – naročito nakon nesreće iz 2021. godine u kojoj su povređena tri dečaka – dobili su projekat plaćen pola miliona evra koji je u ispravnom stanju trajao kratko. 

Predizborni finiš i prve pukotine

Izgradnja staze započeta je 12. februara 2024. godine, a primopredaja radova obavljena je 15. maja iste godine – uoči lokalnih izbora. Projekat vredan 57,6 miliona dinara (oko 492.000 evra) zajednički su finansirali Pokrajinski sekretarijat za energetiku, građevinarstvo i saobraćaj sa 42,6 miliona i opština Bečej sa 15 miliona dinara.

Posao je dodeljen jedinom ponuđaču na tenderu, preduzeću „Extra Auto Transport“ d.o.o. iz Vrbasa, dok je nadzor obavljala grupa predvođena „Laboratorijskim putnim centrom“ iz Novog Sada.  Međutim, samo tri meseca nakon izgradnje staze, u avgustu 2024. godine, na asfaltu su izbile duboke uzdužne pukotine.

Prva reakcija opštinskih vlasti bila je prebacivanje krivice na „neodgovorne pojedince“ – saopšteno je da su oštećenja nastala „najverovatnije prolaskom teške poljoprivredne mehanizacije“, zbog čega je podneta i krivična prijava protiv NN lica. Izvođač radova se pozivao i na ekstremnu sušu. Ipak, obećana „brza i potpuna sanacija“ u jesen 2024. godine svela se na popunjavanje pukotina bitumenskom masom, koje nije dalo dugoročne rezultate.

Viša sila i 14 miliona dinara

Dok su pukotine na stazi postali sve dublji, u pozadini se odvijala obimna pismena komunikacija. Nakon što je i pokrajina zatražila objašnjenja, opština Bečej je u septembru 2025. naložila izvođaču da dostavi predlog rešenja za oštećenja.

U dopisu izvođača radova opštini Bečej od 7. novembra 2025. godine, navodi se da je nakon završenog ispitivanja od akreditovane laboratorije (rezultati tog ispitivanja, navedeno je tada u odgovoru opštine na zahtev za slobodan pristup informacijama od javnog značaja, nisu dostavljeni opštini) „potvrđene su sumnje da je šteta koja je nastala na objektu posledica činjenice da samoniklo tlo koje se nalazi u podtlu, pripada glini visoke plastičnosti, odnosno da se u zoni deformacija nalazi sloj organske gline podložan deformaciji i raspadanju“.

Izvođač je naveo da nije mogao biti svestan ove činjenice jer geomehanička istraživanja nisu bila predmet njegovih ugovornih obaveza i da ne može snositi odgovornost za nastalu štetu koja se može podvesti pod „višu silu“.

Izvođač je u istom dopisu naveo da bi procenjeni iznos sanacije staze iznosio 14 miliona dinara bez PDV-a, dok je iznos garancije za otklanjanje nedostataka u garantnom roku 5% od vrednosti izvršenih radova, što iznosi 2,4 miliona dinara bez PDV-a. Izvođač je predložio održavanje sastanka sa predstavnicima opštine radi detaljnog prezentovanja načina sanacije i dogovora o najoptimalnijem rešenju.

Postavilo se pitanje da li će građani opštine Bečej morati iz budžeta da doplate više od deset miliona dinara za popravku staze koja se raspala odmah po otvaranju.

Proleće 2026: Sanacija pred sam istek garancije

Nakon pritiska javnosti i višemesečnog odugovlačenja, radovi na sanaciji staze konačno su započeti 4. maja 2026. godine – uoči samog isteka dvogodišnjeg garantnog roka.

Prema izveštaju nadzornog organa (koji potpisuje dipl. građ. inž. Vladimir Marković), sanacija je trajala od 4. maja do 13. juna 2026. godine. 

U izveštaju se navodi hronologija prethodnih popravki i kaže se da je izvođač od 19. do 21. oktobra 2024. pristupio popunjavanju pukotina, a uz prethodnu konsultaciju sa geomehaničkom laboratorijom.

Potom, piše nadzor, akreditovana laboratorija izvršila je uzorkovanje zemljišta, kernovanje kolovozne konstrukcije staze, kako bi se utvrdio razlog pojave oštećenja i rešenje sanacije i dodaje se da je geomehanička ispitivanja uradila „Geomehanika“ d.o.o. iz Beograda.

Zaključak nakon uzimanja uzorka bio je da je „biciklistička staza izgrađena je u skladu sa projektom i vršen je nadzor nad kvalitetom materijala kao i kvaliteta ugradnje, ipak i pored poštovanja gore navedenog došlo je do pojave podužnih pukotina na asfaltnom sloju kao i horizontalnih deformacija staze. Uzroci degradacije asfaltnog sloja su sledeći: samoniklo tlo koje se nalazi ispod kolovozne konstrukcije novoizgrađene staze sa gledišta granulometrtijskog sastava pripada glini visoke plastičnosti. Tipičan materijal ove grupe karakteriše visoka granica tečenja i veliki indeks plastičnosti u odnosu na granicu tečenja. Materijal iz ove grupe se deforemiše elastično i brzo reaguje pri opterećenju i rasterećenju. Podložni su izvanredno velikim promenama zapremine i kao tako je vrlo loš za posteljicu; Kombinacijom zadržavanja vode u odvodnom kanalu koje je dovelo do zasićenja samoniklog tla(bubrenja), odvijanje saobraćaja teške poljoprivredne mehanizacije koje prouzrokuje elestičnu deformaciju prilikom opterećnja i brzog izdizanja nakon prestanka opterećenja, kao i izrazito sušan period u trajanju od preko 60 dana koje je dovelo do isušivanja samoniklog tla i time prouzrokovalo izrazito smanjenje zapremine samoniklog tla kao i linearnog skupljanja dovelo je do pojave podužnih pukotina na završnom sloju od asfalta“.

Nadzor dodaje da je 5. novembra 2025. „Geomehanika“ dostavila predlog sanacije oštećene staze.

„Prema dostavljenom izveštaju br. N271/25 Sanaciju izvesti iskopom i zamenom organske gline crne boje sa materijalom boljih karakteristika, a u ovom slučaju predlažemo pesak, do kote kolovozne konstrukcije za potrebe pešačko biciklističke staze. Pesak zbijati u slojevima od po 25cm u zbijenom stanju, pri čemu je neophodno postići Ms=20 MPa na svakom sloju. Ostatak do nivelete asfalta izvesti prema projektu kolovozne konstrukcije“.

PROČITAJ JOŠ:

Nadzor navodi da je izvođač radova sanaciju staze započeo 4. maja i završio 13. juna.

„Sanacija se izvodi prema predlogu koji je dala laboratorija, vrši se uklanjanje oštećene kolovozne konstrukcije, dodatni iskop. Nakon završenog iskopa na podtlo se postavlja geotekstil 300 grama i onda se vrši izrada nasipa refulisanim peskom, nakon čega će se vršiti ugradnja drobljenog kamenog agregata i izrada asfaltnog sloja. Radovi na sanaciji oštećenja na stazi završeni 13.06.2026“. (Napomena: citirani delovi izveštaja nadzora redakcija nije redigovala.)

Šta je rađeno?

U izveštaju nadzornog organa piše da je na prvih 53,71 metar dužine (od početka staze 0+000 do 0+053,71), pešačka i biciklistička staza idu paralelno, pri čemu je širina pešačkog dela 1,5 metara, a biciklističkog 2 metra. Na ovoj deonici urađena je sanacija pukotina bitumenskom masom.

Na drugoj deonici staze (ukupna dužina je 584,79 metara a širina 3,5 metara) sanacija je rađena na samom kraju – na poslednjih 80 metara. Na tom, potpunom uništenom delu, skinut je asfaltni sloj debljine 7 centimetara i drobljeni kameni agregat debljine 15 centimetara. Ispitan je sloj stabilizacije, na stabilizovanu podlogu je postavljena zaštitni tekstil (geotekstil od 300 grama), nasuto je novih 25 centimetara kamenog agregata i to je presvučeno sa 7 centimetara kvalitetnog asfalta. Između staze i saobraćajnice očišćen je i produbljen kanal.

Na trećoj deonici (dužine 638,5 metara) primenjen je najobimniji zahvat sanacije. Prvih 320 metara (između dva betonska otresišta) je doslovno iskopano iz korena – urađeno je kompletno uklanjanje kolovozne konstrukcije, asfalta, kamena i stabilizovane podloge i dodatni iskop zemlje. Potom je na pripremljeno podtlo postavljeno zaštitno platno (geotekstil od 300 grama), pa je napravljena potpuno nova staza od slojeva peska, kamena i 7 centimetara asfalta. Uređene su i bankine od drobljenog kamenog agrega i zemljane površine između dve staze.

Na drugoj polovini deonice pukotine su samo zalivene bitumenskom masom, a uz celu dužinu je očišćen i produbljen kanal između staze i saobraćajnice.

Na četvrtoj deonici (dužine 80 metara i širine 3,5 metara) urađeno je samo čišćenje i produbljivanje kanala.

Epilog: Bez troškova za opštinski budžet

Pitanje koje najviše zanima javnost jeste ko je na kraju platio radove procenjene na 14 miliona dinara.

Odgovor je stigao iz Opštinske uprave Bečej na osnovu zahteva za slobodan pristup informacijama od javnog značaja.

„Izvođaču radova od strane Opštine Bečej nije izvršena nikakva isplata, imajući u vidu da su predmetni radovi izvedeni u okviru ugovorenog garantnog roka, te po tom osnovu ne postoji obaveza plaćanja“, navela je načelnica Opštinske uprave Bečej Marijana Lovrić.

U izveštaju nadzornog organa takođe se kaže da je troškove sanacije staze snosio izvođač radova „Extra-Auto Transport“ d.o.o.

Vreme će pokazati da li je sanacija trajno rešila problem i da li će obezbediti da staza od pola miliona evra potraje duže od jednog leta.

K.D.F.