Tajne Glavne 47 i budućeg Omladinskog centra: Kada se transparentnost „adaptira“

Projekat uspostavljanja Omladinskog centra u ulici Glavna 47 u Bečeju, čija je procenjena vrednost u postupku javne nabavke 50,9 miliona dinara, školski je primer odnosa lokalne vlasti prema javnom interesu. Ovaj slučaj razotkriva netransparentnost opštinske administracije i drastično kašnjenje u ostvarenju ulaganja.

Odgovori Opštinske uprave Bečej na zahtev redakcije Bečejskog mozaika za pristup informacijama od javnog značaja otkrivaju zapanjujuću stvar: lokalna samouprava tvrdi da „ne poseduje“ važne informacije i dokumenta o sopstvenoj zgradi – objekat u Glavnoj 47 nalazi se u javnoj svojini opštine Bečej – niti o organizacijama kojima je taj prostor ustupila na korišćenje.

Sat otkucava, radovi nisu počeli

Ugovor između Ministarstva turizma i omladine (ministar Husein Memić) i opštine Bečej (predsednik opštine Vuk Radojević) o realizaciji projekta uspostavljanja omladinskog centra u iznosu od 36.258.752 dinara zaključen je 12. avgusta 2025. godine. U članu 6 ugovora navodi se: „Krajnji rok za završetak Projekta je 12 meseci, računajući od dana zaključenja ovog ugovora“.

Ugovoreni rok od godinu dana istekao je pre nekoliko dana, 12. avgusta 2026. godine. Pet dana nakon isteka roka – 17. avgusta 2026. godine – umesto otvaranja Omladinskog centra, u toku je tek javna nabavka za izvođenje radova, a ponude se mogu podneti do 31. avgusta.

Član 6 ugovora propisuje da se rok može produžiti samo uz „pismeni zahtev i izričitu saglasnost Ministarstva“, dok član 11 ostavlja mogućnost jednostranog raskida ugovora i povraćaja sredstava.

Iz opštine nije dostavljen nikakav dokument o eventualnoj izmeni ugovora u vezi sa produženjem roka realizacije projekta, mada je u zahtevu za slobodan pristup informacijama od javnog značaja tražena „kopija projekta adaptacije, opremanja i uređenja prostora u Glavnoj 47 i sva raspoloživa dokumentacija u vezi sa tim projektom“ – a to podrazumeva i eventualne anekse ugovora kao što je produženje roka realizacije.

Cena raste, a projekat „tajna“

Prema projektnoj prijavi na Konkurs za uspostavljanje omladinskog prostora, ukupna vrednost adaptacije i rekonstrukcije zgrade u Glavnoj 47 procenjena je na 41.065.282,98 dinara, od čega je opština trebalo da obezbedi 10 odsto (4.106.528,30 dinara). Međutim, procenjeni iznos posla u javnoj nabavci porastao je na 50,9 miliona dinara (bez PDV-a). Nema podataka o tome ko finansira razliku od oko 10 miliona dinara.

Zahtevom za slobodan pristup informacijama od javnog značaja od Opštinske uprave tražili smo odgovor (dokumenta) na 12 pitanja. Nakon 40 dana čekanja dobijena su ukupno tri dokumenta (ugovor, projektna prijava i propratni odgovor u kom se navodi na koja pitanja jeste, a na koja nije odgovoreno).

Na zahtev da se dostavi kopija projekta adaptacije, opremanja i uređenja prostora sa specifikacijom troškova, Opštinska uprava je odgovorila da „zbog raspisane javne nabavke nismo u mogućnosti da istu dostavimo do okončanja postupka“.

Službena amnezija: Opština ne zna ko boravi u njenoj zgradi i ko plaća račune

Na pitanja o trenutnom statusu objekta (ko su korisnici, po kom osnovu borave u objektu, ko plaća troškove i koliki su računi za struju, vodu i grejanje) Opštinska uprava pod pojedinim tačkama iznosi zapanjujuću tvrdnju: „Organ ne poseduje traženu informaciju“.

Tako opština tvrdi da nema podatke o tome ko boravi u njenom objektu – iako je poznato da su u septembru 2025. godine, a verovatno i danas, to bili Bečejsko udruženje mladih (BUM), pri čemu se i u impresumu portala Moj Bečej, čiji je osnivač BUM, navodi da je adresa redakcije upravo u Glavnoj 47, te Društvo prijatelja dece opštine Bečej, Kancelarija za romska pitanja i nekakva slikarska radionica.

Opština tvrdi da ne poseduje tražene informacije, to jest da nema ugovore, odluke o dodeli prostora, niti evidenciju o tome ko plaća komunalije i koliki su troškovi održavanja zgrade u Glavnoj 47.

Uprkos tvrdnji o „neposedovanju informacija“, u Izjavi o namerama (sastavnom delu konkursne dokumentacije, iz maja 2024. godine) za adaptaciju opštinske zgrade u omladinski centar, opština navodi da „omladinski prostor koristi sedam udruženja građana“.

Prava je misterija kako je opština u maju 2024. godine „znala“ ko koristi njenu zgradu – iako nije jasno kako je došla do broja sedam – a to ne zna 2026. godine.

Na pitanja ko će tim prostorom upravljati nakon adaptacije (tražena su dokumenta, ako postoje), pod kojim uslovima će prostor biti dostupan trenutnim i drugim udruženjima i grupama, a ukoliko će taj prostor biti dostupan samo trenutnim korisnicima, na osnovu čega je doneta takva odluka, gde će tokom adaptacije biti trenutni korisnici prostora, da li će im opština obezbediti drugi prostor i na osnovu kojih propisa ili odluka će to učiniti, da li će to biti besplatno za njih i zašto se po istom principu ne obezbede prostori i drugim organizacijama i grupama građana – dobijeni su odgovori da „organ ne može posedovati informacije ili akta koje će nastati u budućnosti“ ili da „organ ne poseduje traženu informaciju“.

Unapred podeljene uloge: BUM dobija ulogu upravljača

Dok Opštinska uprava o mnogim stvarima ne poseduje informaciju, projektna prijava za adaptaciju i uspostavljanje Omladinskog centra iz maja 2024. godine, podnesena pod potpisom predsednika opštine Vuka Radojevića, otkriva da su uloge, ipak, unapred podeljene.

Naime, u projektnoj prijavi piše da će Bečejsko udruženje mladih (BUM) biti primarni partner podnosioca prijave, opštine Bečej, ali i upravljač Omladinskog centra i jedan od korisnika. U projektu se precizira da će BUM sa opštinom sklopiti poseban ugovor o tome.

„Primarni partner na realizaciji programa unapređenja kompetencija, podrške i aktivnog učešća mladih na teritoriji opštine Bečej jeste Bečejsko udruženje mladih koje će biti jedan od korisnika i upravljaće Omladinskim centrom koji će nakon rekonstrukcije raspolagati sa 500 kvadratnih metara. BUM će biti zadužen za upravljanje programima i aktivnostima u Omladinskom centru. BUM će u Omladinskom centru organizovati funkcionisanje konferencijske multifunkcionalne sale, kao i realizaciju aktivnosti omladinskih udruženja i aktivnosti sa teritorije naše opštine, s obzirom na to da u proteklom periodu postoji evidentan problem sa raspoloživim prostorom. BUM će takođe unaprediti aktuelne i razvijati nove programe i usluge za mlade u partnerstvu sa lokalnom samoupravom a uz podršku viših nivoa vlasti kao i međunarodnih donatora sa kojima već postoji ostvarena višegodišnja saradnja. Sve tačke saradnje će biti definisane u posebnom ugovoru koji će sačiniti opština Bečej i BUM kao upravljač i jedan od korisnika Omladinskog centra“.

U projektnoj prijavi ovog opštinskog projekta u maju 2024. godine navodilo se da inicijalni odbor za uspostavljanje Omladinskog centra čine predsednik opštine Bečej Vuk Radojević i predsednik BUM Aleksandar Đekić. U projektu je pisalo i da je kontakt osoba za realizaciju projekta predsednik BUM-a Aleksandar Đekić.

Takođe, navodilo se da će BUM na godišnjem nivou izdvajati u proseku 5 miliona dinara za realizaciju programa, projekata i aktivnosti za sprovođenje omladinske politike.

Neki od „partnera“ ne znaju da su „partneri“

U konkursnom formularu trebalo je navesti listu od minimum 20 partnera – organizacije civilnog društva, privredu, institucije i ustanove – s kojima će prijavljivač na konkurs ostvariti partnerstvo u procesu osnivanja Omladinskog centra.

Na spisku od 44 partnera opština je upisala i Bečejski mozaik i UG „PromenaDa“. Niti medij, niti pomenuto udruženje građana nikada nisu pitani za saglasnost, niti su dali dozvolu da budu navedeni kao „partneri“ na projektu.

U projektu piše i da će navedena 44 lokalna partnera iz javnog, privatnog, nevladinog sektora i medija sa teritorije opštine podržati rad omladinskog sektora „kroz realizaciju svojih programa i aktivnosti, kroz informisanje javnosti, kroz opremanje i finansiranje Omladinskog centra“.

Dodaje se kako je, osim lokalnih aktera, uspostavljena saradnja i sa EU info pointom iz Novog Sada „koji će obezbediti deo enterijera“.

Velika obećanja

Naziv projekta adaptacije i rekonstrukcije opštinske zgrade u Zelenoj 47 je „Program unapređenja kompetencija, podrške i aktivnog učešća mladih na teritoriji opštine Bečej“, a cilj je transformacija omladinske politike na teritoriji opštine Bečej na „najviši nivo“ kroz rekonstrukciju, dupliranje upotrebljive površine i prilagođavanje postojećeg prostora standardima omladinskih prostora.

Na taj način će se, piše u projektu, stvoriti preduslov za „ostvarenje transformacije omladinske politike na lokalnom nivou, uspostavljanje održivih partnerstava, proširenje kapaciteta usluga u radu sa mladima i uspostavljanje kontinuiranih akcija i aktivnosti od značaja za mlade“, s akcentom na marginalizovane grupe mladih i društveno osetljive kategorije.

U Omladinskom centru će se kontinuirano, uz sistemsku podršku lokalne samouprave, sprovoditi omladinska politika, biće unapređeni aktuelni i razvijeni novi programi za mlade, unapređena međusektorska saradnja kroz formiranje i pružanje novih servisa i usluga, promovisaće se vrednosti od značaja za mlade, povećati vidljivost omladinskih ideja i svest donosilaca odluka o važnosti uključivanja mladih, piše u prijavi.

Aktivnosti predviđene projektom su izrada projektno-tehničke dokumentacije, dobijanje rešenja o odobrenju za izvođenje radova, raspisivanje javne nabavke za izvođenje radova, potpisivanje ugovora, obezbeđivanje stručnog nadzora i prijava radova, izvođenje radova prema projektno-tehničkoj dokumentaciji, završetak radova, primopredaja, plaćanje okončane situacije, svečano otvaranje rekonstruisanog prostora sa zvanicama i ustupanje prostora korisnicima, pa potom „kontinuirano sprovođenje omladinske politike na nivou opštine Bečej“.

Adaptacija i dograđivanje za 180 dana

Cilj je transformacija objekta iz prizemnog u poslovni objekat spratnosti P+Pk (prizemlje i potkrovlje), čime se korisna površina duplira.

U prizemlju neće biti bitne izmene prostora – ruši se naknadno formirana kancelarija u hodniku i formira sanitarni čvor za osobe sa invaliditetom i stepenišni prostor, a postojeće podne obloge se menjaju uz krečenje zidova i plafona.

U potkrovlju se formiraju dve kancelarije, multifunkcionalna sala za potrebe korisnika objekta, sanitarni čvorovi i čajna kuhinja. Postojeće grejanje je na Toplanu i tako će ostati u prizemlju, dok će se potkrovlje grejati na struju.

Period izvođenja radova iznosi maksimum 180 dana od dana uvođenja izvođača u posao, dok garancija za izvedene radove ne može biti kraća od 24 meseca od dana završetka radova.

Propisi ostali na stepeništu – Potkrovlje nedostupno osobama sa invaliditetom?

Uvidom u dokumentaciju javne nabavke, Projekat za izvođenje (PZI) iz januara 2026. godine i obrazac strukture cene, razotkriva ozbiljan propust.

Za pristup objektu predviđena je izrada spoljne rampe i sanitarnog čvora za osobe sa invaliditetom u prizemlju. Međutim, za vertikalnu komunikaciju sa potkrovljem projektovano je unutrašnje čelično stepenište. Ni u jednom segmentu tehničke specifikacije ne postoji nijedna pozicija za ugradnju lifta, vertikalno-podizne platforme ili koso-podizne stolice uz stepenište.

Ukoliko je dokumentacija javne nabavke ispravna, potkrovlje, gde se nalazi glavna multifunkcionalna sala, nedostupno je osobama sa invaliditetom koja koriste kolica, a to znači da se onemogućava korišćenje polovine objekta tim ljudima.

Podsetimo da Zakon o planiranju i izgradnji nalaže da se zgrade javne namene moraju projektovati i graditi tako da svim korisnicima, a naročito osobama sa invaliditetom, omoguće nesmetan pristup i kretanje.

Pravilnik o tehničkim standardima planiranja, projektovanja i izgradnje obavezuje da se obezbedi nesmetano kretanje (lift ili platforma) i pristup osobama sa invaliditetom, deci i starim osobama, a to se odnosi i na rekonstrukciju i adaptaciju postojećih objekata, kada je to moguće u tehničkom smislu.

Zakon o sprečavanju diskriminacije osoba sa invaliditetom propisuje da je zabranjena diskriminacija u pogledu dostupnosti usluga i pristupa objektima u javnoj upotrebi i da je akt diskriminacije ako se odbija da se izvrši tehnička adaptacija objekta neophodna da bi se usluga pružila korisniku sa invaliditetom.

Pitanja bez odgovora

Ignorisanje pitanja o eventualnom alternativnom smeštaju udruženja dok traju radovi, kao i netransparentnost oko raspodele javnih sredstava i prostora, šalju lošu poruku građanima Bečeja. Bilo da se radi o nesposobnosti opštinske administracije da vodi evidenciju o sopstvenoj imovini ili o svesnom skrivanju podataka od javnosti, ishod je isti – urušavanje poverenja u rad lokalnih institucija.

Građani i građanke Bečeja imaju pravo da znaju kako se troši njihov novac i po kom se ključu javna imovina deli organizacijama civilnog društva na upravljanje i korišćenje.

K.D.F.