Analiza budžetskih davanja za medije u Bečeju 2025. godine: Javni interes ili politički klijentelizam

Trag novca iz budžeta za informisanje opštine Bečej ne vodi u pravcu javnog interesa. Milioni iz opštinskog budžeta koji su 2025. godine otišli na račune probranih medija pokazuju da novac za informisanje služi za nagrađivanje lojalnosti.

Izuzetak kao pravilo: Novac „ispod stola“

Zakon o javnom informisanju i medijima je jasan: novac građana dodeljuje se na javnim medijskim konkursima kako bi se osigurao kvalitet i raznolikost sadržaja.

Međutim, u Bečeju je 2025. godine – nastavak prakse iz 2024. godine – čak 90% novca za informisanje zaobišlo konkursnu proceduru.

Umesto nadmetanja projekata medija na konkursu, opština na osnovu izuzetaka od sprovođenja javnih nabavki kupuje usluge medija.

Ono što bi trebalo da bude izuzetak, postalo je glavni kanal za prelivanje novca medijima koji neguju nekritički odnos prema lokalnoj vlasti.

Živopisni primeri za 2.000 evra: Popinci, veze i „lažne vesti“

Slučaj preduzetnika iz Popinaca ilustruje koliko je vlast postala neoprezna i bahata u trošenju javnog novca.

U avgustu 2025. godine opština je platila 240.000 dinara (svi iznosi biće izraženi s PDV-om) preduzetničkoj radnji osnovanoj 2024. godine za medijske usluge – emitovanje video priloga i gostovanje opštinskih funkcionera.

Rezultati te investicije su promocija lečenja preko veze i dezinformacije. Predsednik opštine je u plaćenom gostovanju u emisiji PRofil (stiče se utisak da je reč o Jutjub kanalu portala opstine.eu) izjavio da koristi privatne kontakte u zdravstvu kako bi sredio lečenje onima koji mu se obrate za pomoć: „… Uvek se za te ljude založim maksimalno kako bi mogli da imaju adekvatan pristup zdravstvenoj zaštiti“.

Ovo ulaganje, vredno oko 2.000 evra, obezbedila je građanima Bečeja i dezinformacije: na sajtu opstine.eu 19. avgusta 2025. godine objavljena je „lažna vest“ da je opština Bečej započela izradu Plana razvoja – dokumenta koji je lokalni parlament Bečeja već usvojio 15 meseci ranije, 30. maja 2024. godine.

Po ugovoru opštine sa preduzetnikom Svetozar Čubrilo delatnosti reklamnih agencija „Kajron“ Popinci (Pećinci) o nabavci usluge emitovanja video priloga o dešavanjima u opštini i gostovanja predstavnika opštine u televizijskim emisijama zaključenog 8. avgusta 2025, preduzetnik je trebalo da „isporuči“ jedno televizijsko gostovanje na jednoj beogradskoj frekvenciji (s reemitovanjem na mreži lokalnih televizijskih stanica, na portalu opštine.eu…), te da se o tom gostovanju objavi vest na pomenutom portalu. Angažovani preduzetnik Svetozar Cvele Čubrilo, uz srdačne pozdrave, već 20. avgusta dostavio je izveštaj finansijeru o urađenom poslu.

Na stranu „jedna sitnica“ što je po podacima sajta Agencije za privredne registre Svetozar Čubrilo PR delatnosti reklamnih agencija „Kajron“ Popinci u vreme potpisivanja ugovora sa opštinom bio u stanju prekida delatnosti (prekid je trajao od 19. maja 2025. do 19. avgusta 2025).

Skoro 1.000 evra za 60 sekundi promocije

Ostalim ugovorima na osnovu izuzetaka od sprovođenja javnih nabavki za više od 6 miliona dinara opština je kupovala usluge „informisanje javnosti za potrebe opštine Bečej iz oblasti kulture, sporta, informisanje javnosti o radu, aktivnostima, uslugama, društveno odgovornim akcijama i projektima koje sprovodi opština Bečej u komunikaciji sa predstavnicima JLS“.

Dva dobitnika karakteriše odsustvo bilo kakvog kritičkog tona prema lokalnoj vlasti.

Sa novosadskom firmom „Hashtag Digital Media Group“ (NS uživo) za usluge „produkcije reklamnog, propagandnog i informativnog materijala“ sklopljen je ugovor vredan 1,79 miliona dinara. Uzimajući u obzir u ugovoru navedenu jediničnu cenu po prilogu (257.142 dinara), „Hashtag“ je za taj novac trebalo da proizvede 7 medijskih priloga, maksimalne dužine po 7 minuta.

Zasad se ne zna kako su „Hashtag“ i ostali mediji, izuzev preduzetnika iz Popinaca, opravdali novac za informisanje, jer opština Bečej je u slučaju zahteva za slobodan pristup informacijama od javnog značaja Bečejskog mozaika zakonski izuzetak pretvorila u pravilo i učestalo produžava rok za odgovor sa 15 na 40 dana.

Valja napomenuti da je 2024. godine sa istom firmom potpisan gotovo identičan ugovor. Naime, 2024. godine je za ugovorenu cenu od 1,8 miliona dinara, odnosno oko 15.000 evra, na jutjub kanalu NS uživo objavljeno 8 priloga. Ukupno trajanje dostupnih priloga (6 od 8 objavljenih) u kojima preovlađuju protokolarne aktivnosti i izjave predsednika opštine, bilo je 15 minuta i 41 sekund.

Jednostavnom matematikom, na osnovu ugovorene sume i pojedinačne cene priloga (225.000 dinara), dobili smo zanimljivu brojku. Cena jednog minuta bila je oko 978 evra (računali smo cenu na osnovu 6 od 8 priloga, jer dva nisu bila dostupna u vreme pripreme ovog teksta).

U blic anketi Bečejskog mozaika čak 8 od 10 ispitanika iz Bečeja izjavilo je da ne prati jutjub kanal i portal NS uživo, koji, inače, neplaćeno, opštinu Bečej uglavnom pominje u kontekstu bizarne crne hronike.

Poseban tretman za VTV – ogranak Bečej

Subotički VTV, odnosno njegov bečejski ogranak, TV Bečej, godinama je apsolutni favorit lokalne vlasti. Inače, TV Bečej nakon pada nadstrešnice novosadske železničke stanice do danas nije pratio proteste građana u gradu u kom izveštava.

Opština je u junu 2025. potpisala ugovor sa VTV-om o „zakupu vremena za televizijsko emitovanje priloga u skladu sa potrebama opštine Bečej“ za 4,4 miliona dinara. VTV-ov bečejski ogranak trebalo je da lokalnoj vlasti za oko 37.480 evra „omogući emitovanje televizijskih priloga u trajanju od 3 minuta“.

Na osnovu ugovorene jedinične cene po prilogu (10.476,20 dinara), za 4,4 miliona dinara trebalo je da bude proizvedeno 420 televizijskih priloga dužine po 3 minuta – ukupno 21 sat.

I sa ovom firmom je 2024. godine potpisan gotovo identičan ugovor. VTV je 4,4 miliona dinara te godine opravdao nepotpisanom„potvrdom o emitovanju“. U tom dokumentu je navedeno da su „prilozi do tri minuta“ – u ugovoru su se navodili „prilozi u tajanju od tri minuta“ – iz u ugovoru navedenih oblasti „emitovani 484 puta. 121 prilog, ukupnog trajanja 8 sati, 25 minuta i 52 sekunde, emitovan je u po četiri termina na dnevnom nivou“.

Po toj potvrdi nije proizvedeno 420 priloga koliko bi trebalo kada se ukupna cena ugovorenih usluga podeli sa takođe ugovorenom jediničnom cenom priloga. „Manjak“ je 299 priloga, to jest 897 minuta.

Ukoliko bi 2025. godine bio ponovljen obrazac iz 2024, to bi značilo da su građani platili 2,5 puta višu cenu po minutu od ugovorene, jer se repriziranje istih priloga računalo kao novi sadržaj.

Inače, ugovorna obaveza svih sa kojima je opština 2025. zaključila ugovore o nabavci usluga – osim VTV-a – bila je da uz izdatu fakturu „prilože dokaz o izvršenoj usluzi“ „da dokumentuju objavu“, da „isporuče video snimak“, „da isporuče televizijsku emisiju“, zavisno od toga šta se s kojim pružaocem usluge ugovoreno.

U ugovoru sa VTV-om se ne traži nikakav dokaz, samo „izveštaj o broju i vremenu emitovanih priloga“.

Prošlogodišnjim davanjima iz opštinskog budžeta za VTV  još nije kraj. Opština je 2025. godine platila i 340.000 dinara za uslugu PR-a i marketinga po ugovoru IV 07 404-7. Računi su ispostavljeni za februar, 40.000 dinara, a za period mart-jul na 60.000 dinara mesečno. Za ostatak godine nemamo podatke.

Novac za istu namenu VTV je 2024. godine pravdao takozvanim mesečnim izveštajima u kojima je napisano da su pružene, „prema zahtevima lokalne samouprave, usluge savetovanja i podrške u oblasti marketinga, savetodavne usluge ka opštini u oblasti PR-a – odnosa sa javnošću vezano za: odnos sa medijima i lokalnom zajednicom“.

Prilikom izmene Zakona o javnom informisanju i medijima koji je Skupština Srbije usvojila 16. juna prošle godine, nisu usvojeni amandmani da kriterijumi za javne nabavke u oblasti medija imaju jasne veze sa ostvarivanjem javnog interesa i poštovanjem profesionalnih standarda. Zahvaljujući tome i dalje se favorizuju pojedini mediji, moguće su zloupotrebe i netransparentno trošenje novca poreskih obveznika.

Čekajući odgovore

Opština Bečej je 2025. godine zaključila još tri ugovora na manje iznose: sa Medium d.o.o. Bečej (Bečejski dani) za zakup prostora u štampanim medijima za potrebe opštine na 399.999,96 dinara; sa Tijana Janković PR Produkcija STAZ Bečej za produkciju kratkog filma o 25. godišnjici osvajanja titule prvaka Evrope Vaterpolo kluba Bečej na 500.000 dinara i sa Oskar Lukač PR Foto i video usluge Lukač Creations Bečej na 600.000 dinara za usluge snimanja skupštine (na 12 meseci).

Pisana pitanja o finansiranju medija i javnom interesu 6. i 7. februara upućeni su predsedniku opštine Bečej Vuku Radojeviću, kao i predstavnicima VTV-a – TV Bečej Vladanu Stefanoviću i „Hashtag Digital Media Group“ Darku Jankoviću na javno dostupne imejl adrese njihovih medija.

Odgovore na pitanja upućena predsedniku opštine Bečej Vuku Radojeviću na njegov službeni imejl, umesto njega sastavile su šefica Odseka za javne nabavke Jovana Topić i načelnica Odeljenja za poslove skupštine opštine, predsednika opštine i opštinskog  veća Dubravka Kovačev. Njihove odgovore objavljujemo u integralnom obliku.

Odgovor na pitanje na osnovu kojih kriterijuma je odlučio (predsednik opštine) da opština 2024. i 2025. godine određene medije finansira putem ugovora o nabavkama usluge (pribavljanje ponuda pozivajući se na član 12, stav 1, tačka 2 Zakona o javnim nabavkama) mimo konkursa za projektno sufinansiranje, i kako opravdava te iznose u odnosu na ciljeve Zakona o javnom informisanju glasi: „Finansiranje medijskih usluga putem postupka javne nabavke predstavlja, zakonit i efikasan način obezbeđivanja komunikacije između organa javne vlasti i građana. Ovakav model ne spada u projektno sufinansiranje medijskih sadržaja u smislu javnog interesa u informisanju, već ima za cilj promociju aktivnosti i projekata lokalne samouprave, institucija, javnih preduzeća i drugih naručilaca, u skladu sa njihovim potrebama i planovima javnog informisanja. Javnom nabavkom medijskih usluga naručilac unapred definiše vrstu, obim i ciljeve usluge – kao što su informisanje građana o radu organa uprave, razvojnim projektima, turističkim potencijalima, sportskim manifestacijama i kulturnim događajima. Na taj način se obezbeđuje promocija lokalne zajednice – putem medijskih sadržaja usmerenih na razvojne, društvene, kulturne, sportske i turističke aktivnosti. Lokalna samouprava  ostvaruje vidljivost svojih programa i jača informisanost građana. Zaključivanje ugovora sa medijima koji po svojoj pravnoj prirodi spadaju u kupovinu vremena za televizijsko ili radijsko emitovanje – odnosno vremena za emitovanje programskih sadržaja u skladu sa članom 12, stav 1, tačka 2 Zakona o javnim nabavkama je izuzetak od primene tog Zakona. Takvi ugovori pravno se kvalifikuju kao komercijalna kupovina emitivnog vremena od pružaoca medijskih usluga i služe za promociju aktivnosti lokalne samouprave (informisanje o radu organa uprave, razvojnim projektima, kulturnim i sportskim manifestacijama, turističkim potencijalima i sl.). Dakle, javna nabavka medijskih usluga ima jasno funkcionalno i javno opravdanje – omogućava da institucije efikasno i transparentno komuniciraju sa građanima, promovišu lokalni razvoj i obezbede javnosti blagovremene, tačne i relevantne informacije o aktivnostima od značaja za zajednicu“.

Zanimljiv je odgovor saradnica predsednika opštine na pitanje koje informativne sadržaje od javnog značaja su građani Bečeja 2024. i 2025. godine dobili kroz ova davanja, a koji već nisu bili pokriveni redovnim izveštavanjem lokalnih medija.

„Građani Bečeja 2024. i 2025. godine imali su priliku da dobiju kvalitetnije plasirane informacije koje redovno lokalno izveštavanje nije obuhvatalo – pre svega detaljnije video-priloge i televizijske priloge, odnosno pune  video-priloge o realizaciji lokalnih projekata (terenski izveštaji, tehnički prikazi radova), priloge sa manifestacija, intervjue i izjave nosilaca projekata i stručnjaka u dužem formatu, sa detaljnijim objašnjenjima planova i efekata za građane. Posredstvom televizijskih video-priloga i strimova je povećana vidljivost što je dovelo do veće transparentnosti i direktnijeg obaveštavanja građana o aktivnostima lokalne samouprave.“

Umesto konkretnog odgovora u vezi sa izborom članova u bečejskoj medijskoj komisiji, o tome na osnovu kojih referenci su birani članovi konkursne komisije 2024. i 2025. godine, s obzirom na to da se imena pojedinaca pojavljuju u konkursnim komisijama širom Srbije, dobijeni su izvodi iz Zakona o javnom informisanju i medijima i Pravilnika o sufinansiranju projekata za ostvarivanje javnog interesa u oblasti javnog informisanja.

Predstavnici dva medija koji su 2024. i 2025. godine iz budžeta opštine Bečej dobili više od 10 miliona dinara, do 11. februara nisu odgovorili na pitanja Bečejskog mozaika.

Građani Bečeja tako neće saznati na koji način Vladan Stefanović (direktor VTV-a, izdavača TV Bečej i glavni urednik TV Bečej) i Darko Janković (direktor „Hashtag Digital Media Group“, izdavača NS uživo i glavni urednik NS uživo), čiji mediji iz budžeta opštine Bečej godinama dobijaju višestruko veće iznose od bilo kog drugog lokalnog medija, garantuju uređivačku nezavisnost i kritički otklon prema radu lokalne samouprave koja finansira njihove medije.

Građani će ostati uskraćeni i za saznanja da li predstavnici TV Bečej i NS uživo mogu da navedu tri ključne teme od javnog značaja (korupcija, ekologija, socijalni problemi) koje su njihovi mediji istražili i objavili zahvaljujući milionima iz bečejskog budžeta, da li bi njihovi mediji mogli da opstanu na tržištu bez davanja iz budžeta opštine Bečej i da li smatraju da takav vid finansiranja favorizovanih medija guši medijski pluralizam u Bečeju.

Kristina Demeter Filipčev (1. deo)

Tekst je nastao u okviru projekta „Medijska strategija po meri građana 2025 – 2031“, koji podržava Evropska komisija, a sprovode ga članice Koalicije za slobodu medija: Asocijacija lokalnih i nezavisnih medija „Lokal pres“, Asocijacija medija (AsMedi), Asocijacija onlajn medija (AOM), Nezavisno udruženje novinara Vojvodine (NDNV), Nezavisno udruženje novinara Srbije (NUNS), Fondacija Slavko Ćuruvija i GS KUM Nezavisnost, u periodu od marta 2025. do februara 2027. godine.